با افزایش نیاز به انرژی و نگرانیهای زیستمحیطی، استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر به ویژه انرژی خورشیدی در سالهای اخیر رشد چشمگیری داشته است. پنلهای خورشیدی به عنوان یکی از اصلیترین منابع تولید انرژی پاک، استانداردهای خاصی دارند که رعایت آنها برای تضمین کیفیت و کارایی این سیستمها ضروری است. در این نوشته، به بررسی استانداردهای پنل خورشیدی در ایران و جهان خواهیم پرداخت.
استانداردهای جهانی پنلهای خورشیدی
1. استاندارد IEC 61215
این استاندارد به ارزیابی عملکرد و کیفیت پنلهای خورشیدی کریستالی میپردازد. تستهای مختلفی شامل تستهای دما، رطوبت و فشار برای اطمینان از دوام و کارایی پنلها در شرایط مختلف آب و هوایی انجام میشود. برای مثال شرایط STC که در تست های استاندارد پنل ها مورد استفاده قرار می گیرد در این استاندارد تعریف شده است.
2. استاندارد IEC 61730
این استاندارد به ایمنی پنلهای خورشیدی اختصاص دارد و شامل الزامات طراحی و تست برای جلوگیری از خطرات الکتریکی و آتشسوزی است. رعایت این استاندارد برای تأمین ایمنی کاربران و تجهیزات ضروری است. این استاندارد به تولیدکنندگان توصیه میکند که از مواد با کیفیت و طراحیهای ایمن استفاده کنند. برای مثال یکی از تست هایی که در این استاندارد تعریف شده است، در مورد مقاومت شیشه پنل های خورشیدی در برابر باران های اسیدی و یا پاشش آب های خورنده می باشد. با توجه به اینکه ممکن است پنل ها در شهر هایی با آلودگی بالا به کار گرفته شوند، وجود این استاندارد در پنل های خورشیدی خریداری شده ضروری به نظر می رسد.
3. استاندارد UL 1703
این استاندارد آمریکایی به ارزیابی کیفیت و ایمنی پنلهای خورشیدی میپردازد و شامل تستهای مختلف برای اطمینان از عملکرد صحیح پنلها در شرایط سخت است. این استاندارد به ویژه برای بازارهای آمریکایی اهمیت دارد و معمولا در پنل های موجود در ایران این استاندارد دیده نمی شود. البته نباید فراموش کرد که بسیاری از موارد این استاندارد با استاندارد های IEC همپوشانی دارد.
4. استاندارد EN 50583
این استاندارد به پنلهای خورشیدی مورد استفاده در ساختمان ها و تکنولوژیهای نوین مانند پنلهای خورشیدی فیلم نازک (Thin-Film) میپردازد. این استاندارد نوسط BSI یا موسسه استاندارد بریتانیا نوشته شده و در آن طیف وسیعی از الزامات وجود دارد. این استاندارد به طور خاص برای پنل های خورشیدی در ساختمان ها (Buildings) کاربرد دارد و شامل نیروگاه ها نمی شود.
استانداردهای پنلهای خورشیدی در ایران
در ایران، با توجه به رشد صنعت انرژی خورشیدی، استانداردهای خاصی برای پنلهای خورشیدی تدوین شده است. این استانداردها شامل موارد زیر است:
1. استاندارد INSO 21550
این استاندارد ملی ایران با نام کامل “طراحی سازه و نصب آرایه های فتوولتاییک برای اماکن مسکونی(نوع پشت بامی)” است که همزمان به بررسی مشخصات و الزامات پنل های خورشیدی هم می پردازد. البته در قسمت مدول های (در این استاندارد بجای پنل از کلمه مدول استفاده شده است) این استاندارد بیشتر از استاندارد JIS C8918 نام برده شده. JIS نام استاندارد های صنعتی ژاپن است.
2. استاندارد INSO 11274
ایران نیز مانند سایر کشورها، استانداردهای ایمنی خاصی برای پنلهای خورشیدی دارد که شامل الزامات مربوط به ساختمان پنل ها و موارد دیگر می شود. این استانداردها به منظور جلوگیری از خطرات ناشی از ایجاد خطا در پنل ها و آتشسوزی طراحی شدهاند. همچنین، این استانداردها بر اساس استاندارد جهانی IEC61730 نوشته شده اند و در 2 بخش در وبسایت استاندارد های ایران موجود هستند.
3. استاندارد INSO 1181
این استاندارد یکی از کامل ترین استاندارد های ایران در زمینه پنل های خورشیدی می باشد. نام اصلی این استاندارد “مدول های فتوولتائیک زمینی” است که به بررسی پنل های خورشیدی مورد استفاده در نیروگاه ها پرداخته و الزامات زیادی درباره پنل ها مطرح می کند. برای مثال شرایط STC که پیش تر در استاندارد های IEC از آن ها نام بردیم هم در این استاندارد وجود دارد.
مزایای رعایت استانداردها
رعایت استانداردهای پنلهای خورشیدی نه تنها یک الزام است، بلکه مزایای زیر را نیز به همراه دارد:
- افزایش عمر مفید پنلها: با رعایت استانداردها، عمر مفید پنلهای خورشیدی افزایش مییابد و نیاز به تعمیر و نگهداری کاهش مییابد. این امر به کاهش هزینههای طولانیمدت برای کاربران کمک میکند.
- کاهش هزینهها: استفاده از پنلهای با کیفیت و استاندارد، هزینههای انرژی را کاهش میدهد و به صرفهجویی در هزینهها کمک میکند. معمولا پنل های خورشیدی استاندارد راندمان بالاتری داشته و به صورت مداوم تحت آزمون قرار می گیرند تا سطح کیفیت تولیدی آنها رعایت شود.
- حفاظت از محیط زیست: با استفاده از انرژی خورشیدی و رعایت استانداردها، میتوان به کاهش آلایندهها و حفظ محیط زیست کمک کرد. پنل های خورشیدی استاندارد با راندمان بالاتر و طول عمر بیشتر، ردپای کربنی کمتری نسبت به انواع دیگر از پنل های خورشیدی دارند.
نتیجهگیری
استفاده از پنلهای خورشیدی به عنوان یک منبع انرژی پاک و پایدار، نیازمند رعایت استانداردهای خاصی است که در سطح جهانی و ملی تدوین شدهاند. این نکته را نباید فراموش کرد که تعداد بسیار زیادی از استاندارد ها برای پنل خورشیدی موجود است که ما فقط به بررسی برخی از آن ها پرداختیم. با رعایت این استانداردها، میتوان به بهبود کیفیت و کارایی پنلهای خورشیدی کمک کرد و از مزایای آن بهرهمند شد. در نهایت، توجه به استانداردها نه تنها به نفع تولیدکنندگان و مصرفکنندگان است، بلکه به حفظ محیط زیست و توسعه پایدار نیز کمک میکند.
